Schellerberg

Schellerberg, ‘Over-IJssels’ landgoed op een oeverwal met rivierduinen. Vanaf het Landgoed tot Kampen is een uniek stuk rivier en uiterwaardenlandschap van de IJssel bewaard gebleven. De zwak slingerende Sallandse IJssel maakt hier, bij het passeren van een met veen bedekte dekzandgordel, een paar scherpe meanderbochten. Vanaf de dijk is nog goed zichtbaar hoe in rivier, vanaf ongeveer het jaar 1000, in zand en klei een variatie terreinvormen heeft geboetseerd: strangen en restgeulen, oeverwallen, eilanden en rivierduinen. Kenmerkend voor meanderende rivieren zijn de kronkelwaarden; reliëf van sikkelvormige richels en geulen in de binnenbocht van de rivier. Kronkelwaarden werden gevormd door aanwas van grind- en zandbanken in binnenbocht en afkalving van oevers in de buitenbocht van een vrij meanderende rivier. Hierdoor schoof de bedding tijdens elk hoogwater stelselmatig op. De hoogteverschillen van meer dan 2 m tussen de kronkelwaardgeulen en -richels in het Zalkerbos zijn voor Nederlandse omstandigheden bijzonder groot. Bij het voetveer naar Zalk wordt bij hoog water nog altijd een zandbank in de binnenbocht van de rivier gevormd.  Het Zalkerbos is een voor Nederland uniek hardhoutooibos met een bijzondere voorjaarsflora. Tot halverwege de 18^e eeuw grensde het bos tot aan de oevers van de rivier. Het bos heeft de kronkelwaard vorming versterkt door opstuwing en concentratie van de afvoer in één smalle geul, versterking van de aanzanding in de binnenbocht en stabilisatie van de uiterwaard bij hoge afvoeren. Zowel in de Vreugderijkerwaard als de Zalkerwaard komen jonge (laat holocene) rivierduinen voor. De rivierduinen in de Vreugderijkerwaard zijn gevormd door verstuiving van het rivierstrand in de binnenbocht, een proces nog tot 1920 is doorgegaan, maar door vastlegging van de IJssel met stortsteen tot stilstand is gekomen De rivierduin in de Zalkerwaard is extreem hoog maar de exacte genese is onbekend.

Vanaf Kampen heeft de IJssel een delta gevormd in de voormalige Zuiderzee.  Het mondingsgebied van IJssel is  herhaaldelijk overstroomd met brak water uit de Zuiderzee en rivierwater na dijkdoorbraken als gevolg van hoogwater op de IJssel. Invloed van brak water nog altijd zichtbaar in de zout indicerende flora in het gebied. De vele kolken en slingerende dijken getuigen nog van deze dynamische periode.