Wat zijn landgoederen?

Landgoederen
Landgoederen zijn complexe, afgebakende eenheden in het landschap waar nog veel historische landschapselementen behouden zijn gebleven: heggen, hagen, wallen, bossen, beekjes, buitenplaatsen, boerenerven, boomgaarden, oude hooilanden en watersystemen. Verschillende functies als wonen, recreëren, land- en bosbouw, natuur- en waterbeheer worden er gecombineerd. Dit meervoudig duurzame landgebruik is een voorbeeld hoe we op een verantwoorde wijze met kostbaar landschap kunnen omgaan en waarin mondiale milieu-doelstellingen op een actuele wijze kunnen worden ingepast.

Het Overijssels Particulier Grondbezit (OPG), die onder meer de belangen van landgoederen behartigt, beoogt met deze website een andere kijk op het landschap te stimuleren, maar ook de hechte relatie tussen aardwaarden en de ontstaansgeschiedenis van veel landgoederen te benadrukken. Een andere kijk is van belang om het unieke landschap zoveel mogelijk te behouden in haar oorspronkelijke staat, een taak waar de meeste landgoedeigenaren een groot deel van hun leven aan wijden. Historische landschapselementen, historische boerderijen en erven verdwijnen nog steeds in grote aantallen, overheidsbeleid en -intenties ten spijt. Dit geldt ook voor (delen van) aardkundige waarden. Landgoederen zijn enclaves in het landschap waar al dit soort elementen veelal gespaard zijn gebleven en op eigentijdse wijze in het landschapsbeheer ingepast worden, bijvoorbeeld recreatie.

Op de home-pagina zijn 16 landgoederen geselecteerd die een goede doorsnee vormen van de geologische geschiedenis van Overijssel. In veel gevallen is er een directe relatie tussen het geologische monument en de ontstaansgeschiedenis van het landgoed. Veel omstandigheden in de ondergrond of het reliëf van het landschap bepalen de hydrologische condities die van cruciaal belang waren voor de landbouw, maar ook voor verdediging. Kastelen en havezathen met grachten, zijn op kwelrijke locaties gebouwd zodat deze barrières in winter niet gemakkelijk konden bevriezen: kwel heeft namelijk een temperatuur van 6 tot 8 graden Celcius. Vijanden kregen op deze manier niet de kans onverhoeds via het ijs aan te vallen.
De website is in opbouw: kaartjes, fietstochten, ontstaanswijzen van aardwaarden (met animaties) en bewoningsgeschiedenis worden verder uitgewerkt.

Park?
Waarom 'aardwaardenpárk'? Een park is een overzichtelijke eenheid en zo willen we ook de provincie Overijssel presenteren, althans vanuit geologisch oogpunt. Alleen op grote schaal is de geologische geschiedenis te begrijpen: zo is de Deldener es van Twickel een restant van een verdwenen stuk stuwwal dat ooit tussen de stuwwal van Ootmarsum en die van Oldenzaal lag. Een ijsmassa heeft die wal -zelf ook in een eerdere fase door ijs gevormd- met geweld doorbroken en de resten ver ten westen daarvan 'achteloos' achtergelaten. (foto: zicht vanaf de Deldener esch op Delden). De oervecht stroomde met ongelooflijk smeltwatergeweld in een bedding van wel 15 km breed dwars door noord Overijssel. Dit fenomeen is nog op veel plaatsen over grote lengten te herkennen. We hopen met deze website een bijdrage te leveren aan het kunnen beleven van deze ontstaansgeschiedenis. Bij alle geologische monumenten die hier besproken worden kun je wandelen en fietsen. Veel plezier!